10 juni 2016

Heeft het rapport Haren Beterr overtuigend aangetoond dat Haren zelfstandig kan blijven?

Op last van de Provincie en de Harense gemeenteraad heeft  Bureau B&A gedegen onderzoek gedaan naar kansen voor Haren om een zelfstandige gemeente te blijven in de toekomst. Minstens op 6 grote punten bleek Harens kracht onvoldoende. B&W van Haren en een raadsmeerderheid meenden dat de pijnpunten weggewerkt konden worden en zij werkten keihard met inwoners en ambtenaren aan verbetering, om aan te tonen dat Haren dan wél zelfstandig de toekomst kan ingaan.

Dit rapport,  “Haren Beterr”,  is vervolgens door de provincie voorgelegd aan het Bureau B&A met de vraag: is dit voldoende?

NEE zegt bureau B&A.

Conclusie
In dit rapport doet B&A verslag van een onderzoek naar de vraag of de ‘Aanpak Beterr Haren’ aanleiding geeft om de hoofdconclusie van het rapport ‘Verkenning Zelfstandigheid Haren’, (te weten ‘nee, tenzij’)  is om te buigen (in een ‘ja, mits’).

B&A heeft waardering voor het werk, de inzet en het kennelijke enthousiasme waarin het college, de raad, het ambtelijk apparaat en betrokken burgers zich aan deze opdracht hebben gezet.
Op een aantal thema’s worden daadwerkelijke nieuwe en innovatieve voorstellen gedaan die zeker een positief effect zullen hebben op de bestuurskracht van de gemeente. We denken daarbij vooral aan de voorstellen voor heldere besluitvormingsprocessen en meer focus op kaderstelling.

Echter de deelprojecten als geheel beschouwend geven de verbeterplannen en beleidsvoornemens van de
gemeente B&A nog onvoldoende vertrouwen dat de eindconclusie uit februari 2016 in alle redelijkheid kan worden omgebogen.

Dit oordeel is gebaseerd op de volgende drie overwegingen:

1.Het ontbreekt aan voldoende middelen: de financiële situatie van de gemeente is zeer penibel. Er moeten verstrekkende maatregelen worden genomen om de solvabiliteit te verbeteren, de reserves te vergroten en de jaarlijkse tekorten te mitigeren.
De maatregelen vragen om offers van de lokale gemeenschap. Wij hebben niet de verwachting dat de noodzakelijke maatregelen binnen de huidige politieke-bestuurlijke constellatie zullen worden genomen. En, ook als het wel lukt om alle voornemens op financieel terrein ook daadwerkelijk door te voeren, dan is het beste wat de gemeente kan verwachten het voldoen aan de minimum eisen van provincie en Rijk.
Met andere woorden: ook al lukt het de financiële situatie te verbeteren, dan nog resteert de gemeente te weinig middelen om tegenvallers op te vangen en nieuwe investeringen te doen. Deze constatering houdt in dat een groot deel van de voornemens genoemd in de Visie 2030 wegens ontbrekende middelen niet uitgevoerd kunnen worden.

2.Het ontbreekt aan tijd: De gemeente Haren bevindt zich al een aantal jaren in de huidige situatie. Eerdere onderzoeken naar het functioneren van de gemeente tonen dit aan. Wij verwachten daarom niet dat de genoemde ambities en voornemens binnen afzienbare tijd, zeg de komende twee á drie jaar kunnen worden behaald. Dit terwijl er bijvoorbeeld op financieel terrein al binnen de komende drie maanden ingewikkelde en verstrekkende besluiten moeten worden genomen.
De gewenste cultuurveranderingen vergen ook tijd, inspanning en aandacht. Dit zijn aspecten die de gemeente tot nu toe vooral spendeerde aan het streven naar zelfstandigheid. Hierin zal naar verwachting geen verandering komen indien de gemeente dit spoor blijft volgen.

3.Elkaar uitsluitende ambities
Tot slot wordt er op gewezen dat hoewel de deelprojecten als zelfstandige entiteiten wellicht tot het gewenste resultaat zouden kunnen leiden, de onderlinge verwevenheid de haalbaarheid ongewis maakt. Sterker nog, de verschillende ambities genoemd in de deelrapporten sluiten elkaar op een aantal vlakken uit.
Versterking van de huidige kwaliteiten van de gemeente met behulp van investeringen wordt uitgesloten door de financiële situatie.
Hetzelfde geldt voor het behoud van het huidige voorzieningenniveau.
Intensivering van de samenwerking met buurgemeenten en regionale instellingen wordt bemoeilijkt door het opschalingsproces dat thans wordt ingezet in de provincie Groningen, waarvan Haren geen deel uitmaakt.

Specifiek:
Naast deze samenvattende conclusie vindt u in dit rapport de reactie op ieder van de 7 deelrapport van Haren Beterr. Haren Beterr staat op deze website (stuk zonder plaatje).

Het toetsingsrapport waarop GS deze stellige overtuiging baseert

De brief die GS aan het College van B&W en aan de Raad stuurde op 10 juni 2016