Door op 6 mei 2015

Falende Internationale ?

Jan Menting reageert op het hoofdartikel (29/4) in het Dagblad van het Noorden, van de hand van Roeland Sprey. Roeland stelt daarin dat de socialistische gedachte is verweekt en dat de dragende partijen (hier te lande de PvdA) zijn verworden tot bestuurdersclubs. Vele bestuurders zouden zich hebben laten inpakken door het grootkapitaal en schurken aan tegen hun vijand van weleer.

FALENDE INTERNATIONALE ?

Nu dat voorlopig de laatste klanken van de Internationale weer zijn verstorven en de rode rozen verwelkt, is het goed om eens aandacht te besteden aan het hoofdartikel (29/4) in ons Dagblad van het Noorden, van de hand van Roeland Sprey. Hij constateert daarin dat alom de socialistische gedachte is verweekt en dat de dragende partijen (hier te lande de PvdA) zijn verworden tot bestuurdersclubs; voorts verwijt hij in wat schampere bewoordingen vele bestuurders zelf dat ze zich laten inpakken door het grootkapitaal, en nu aanschurken tegen hun vijand van weleer. Terwijl partijen die zich radicaler betonen, nog geen vuist kunnen maken danwel bezig zijn zich bij voorbaat de vernieling in de helpen.

Bepaald origineel is de hoofdredactionele verzuchting niet: al meer dan een halve eeuw vallen allerwegen dergelijke geluiden te horen. Wat moet je? Wat wil je? Schamperen is onproductief; de hele voorstelling van zaken is trouwens onwaar, in ieder geval eenzijdig en onvolledig. Onwaar vooral omdat er geen aandacht wordt besteed aan het waarom van dergelijke politieke verschuivingen en koerswijzigingen en omdat de schuld wel heel gemakkelijk lijkt te worden gezocht uitsluitend bij laakbaar onstandvastig gedrag van de politieke elite ter linkerzijde. Natuurlijk wordt er hier en daar, of in bepaalde opzichten, wel geprofiteerd of is er sprake van vals spel: waar niet?, en dat niet alleen in het politieke circus… Maar dat raakt niet de kern van de zaak.

Tot die kern behoort in ieder geval het besef dat er idealen zijn of worden uitgedacht en beleden waarvan de maatschappelijke houdbaarheidsdatum nu eenmaal verloopt. Wordt daarmee het politieke bedrijf vals spel en zijn daarbij de actieven onder ons verdachte figuren die het niet zo nauw nemen met idealen en principes? Natuurlijk niet. De gemeenschap is nu eenmaal in beweging, landelijk en internationaal; ons denken en ervaren gaat door; dingen veranderen. Niet alleen in de politiek: ook op gebieden als economie, godsdienst en ethiek, internationale verhoudingen vindt steeds herformulering plaats.

Het is al meer dan anderhalve eeuw geleden dat het socialisme gestalte begon aan te nemen: allicht dat (in samenhang met die andere maatschappelijke ontwikkelingen) er hier ook herformuleringen en koerswijzigingen nodig zijn. Sprey’s vraag om een ‘nieuwe berijming van de Internationale’ is zinnig. We moeten daarbij wel beseffen dat een teruggang naar vroeger, naar eerder ingenomen socialistische uitgangspunten en leuzen, of (in de een of andere vorm) alleen maar een ‘hergroepering van links’ waarschijnlijk weinig perspectief biedt in politiek opzicht.

Beter lijkt het om, in ieder geval in de West-Europese landen, vanuit een soort ‘nieuw-links’ toenadering te zoeken tot de ‘neo-liberalen’, hoe die dan ook maar politiek verpakt mogen zijn. Socialisme en liberalisme komen tenslotte uit hetzelfde nest van de Verlichting, en het beste uit beide ideologieën hebben we broodnodig om de grote vraagstukken van onze tijd op een vernieuwende en kansbiedende manier te lijf te gaan. En zijn we de laatste jaren in ons land eigenlijk al niet een beetje die richting ingeslagen?

J.P. Menting, Haren